شماره خطبه همام
خطبه همام در اکثر نسخه‌های معتبر نهج‌البلاغه به عنوان خطبه ۱۸۳ شناخته می‌شود. اما بسته به نسخه‌های مختلف، ممکن است شماره‌گذاری تفاوت جزئی داشته باشد. برای مرجع‌یابی دقیق:
🔹 شماره‌های کلیدی در نسخه‌های مشهور:
نسخهشماره خطبه صفحه (چاپ رایج)
شرح صبحی صالح (مرجع دانشگاهی)۱۸۳۴۵۶-۴۵۸
ترجمه فیض‌الاسلام۱۸۳۸۸۲-۸۸۶
شرح ابن میثم بحرانی۱۸۴ج۴، ص۲۲۹
نسخه دشتی۱۸۴۳۶۵-۳۶۷
🔹 چگونه خطبه را پیدا کنیم؟
۱. در چاپ‌های فارسی:
عنوان: «خطبه متقین» یا «صفات پرهیزگاران».
کلیدواژه آغازین:
«فَقَالَ لَهُ هَمَّامٌ وَ هُوَ مِنْ أَشْکَالِ شِیعَتِهِ: یَا أَمِیرَ الْمُؤْمِنِینَ! صِفْ لِی الْمُتَّقِینَ...»
(«همام که از شیعیان پاک‌نهادش بود گفت: ای امیر مؤمنان! متقین را برایم وصف کن...»).
۲. در منابع دیجیتال:
پایگاه مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی (نور):
خطبه ۱۸۳کتابخانه امیرالمؤمنین(ع):
متن کامل + صوت عربی
🔹 چرا این شماره‌گذاری متفاوت است؟
برخی شارحان (مثل ابن میثم) مقدمه‌ای درباره واقعه خطبه را جزء شمارش قرار می‌دهند.
در نسخه‌های متقدم (مثل شرح ابن ابی الحدید)، شماره ۱۸۳ ثابت است.
نکته: شناسه محتوایی یکسان
تمام نسخه‌ها محتوای یکسان دارند و این تفاوت شماره صرفاً ناشی از تفاوت در تنظیم فهرست است. محتوای خطبه از عبارت «صِفْ لِی الْمُتَّقِینَ» تا «فَانْهَارَ مَیْتاً» ثابت است.
اگر نیاز به استناد آکادمیک دارید، توصیه می‌کنم به نسخه صبحی صالح (خطبه ۱۸۳) ارجاع دهید. 🌟