خطبه 14 نهج البلاغه
و من كلام له (علیه السلام) في مثل ذلك:
(قبل از آغاز جنگ جمل در نكوهش شهر بصره و مردم آن ديار مانند خطبه پيشين فرمود):
أَرْضُكُمْ قَرِيبَةٌ مِنَ الْمَاءِ بَعِيدَةٌ مِنَ السَّمَاءِ خَفَّتْ عُقُولُكُمْ وَ سَفِهَتْ حُلُومُكُمْ فَأَنْتُمْ غَرَضٌ لِنَابِلٍ وَ أُكْلَةٌ لِآكِلٍ وَ فَرِيسَةٌ لِصَائِلٍ.
سخنان امام علی (ع) در نکوهش بصره
و از سخنان آن حضرت (علیه السلام) در این باره:
(قبل از آغاز جنگ جمل در نکوهش شهر بصره و مردم آن دیار، مانند خطبه پیشین، فرمود):
«سرزمین شما نزدیک به آب و دور از آسمان است. عقل‌های شما سست و افکار شما سفیهانه است. پس شما هدفی برای تیرانداز، و لقمه‌ای برای خورنده، و طعمه‌ای برای حمله‌کننده می‌باشید.»
نقش عوامل محیطی در انسان
سرزمین شما به آب نزدیک و از آسمان دور است؛ عقل‌های شما سست و افکار شما سفیهانه است. پس شما نشانه‌ای برای تیرانداز، و لقمه‌ای برای خورنده، و صیدی برای صیاد می‌باشید.