سوگند به آسمانِ افراشته و آراسته به برج‌های استوار («وَالسَّمَاءِ ذَاتِ الْبُرُوجِ»)، و سوگند به روزِ موعودِ داوری و دادخواهی («وَالْيَوْمِ الْمَوْعُودِ»)، و سوگند به گواه و آنچه بدان گواهی داده می‌شود («وَشَاهِدٍ وَمَشْهُودٍ»)، که مرگ و تباهی و نفرین ابدی بر آتش‌افروزانِ گودال‌های مرگ باد! («قُتِلَ أَصْحَابُ الْأُخْدُودِ»)؛ همان آتشی شعله‌ور از هیزم‌های انباشته، آن‌گاه که بر کناره‌های خندق نشسته بودند و بر آنچه بر سرِ مؤمنان می‌آوردند، سنگدلانه نظاره می‌کردند!

و از آنان هیچ عیب و جرمی نجستند جز آن‌که به خداوندِ مقتدر و ستوده ایمان آورده بودند («وَمَا نَقَمُوا مِنْهُمْ إِلَّا أَن يُؤْمِنُوا بِاللَّهِ الْعَزِيزِ الْحَمِيدِ»)؛ همان خدایی که فرمانرواییِ آسمان‌ها و زمین یکسره از آنِ اوست، و خداوند بر همه چیز شاهد و ناظر است.

بی‌گمان کسانی که مردان و زنانِ باایمان را به جرمِ عقیده و اخلاق توحیدی در شکنجه و بلا افکندند و سپس توبه نکردند و بازنگشتند، برای آنان عذاب دوزخ و شکنجه آتشی سوزان خواهد بود. اما کسانی که ایمان آوردند و کارهای شایسته پیشه ساختند، باغ‌هایی بهشتی پیش‌کشِ آنان است که از زیر درختانش نهرها جاری است؛ و این همان پیروزی و رستگاریِ بزرگ است («ذَٰلِكَ الْفَوْزُ الْكَبِيرُ»).

هان ای سرکشان! به‌راستی که کیفر و بطشِ قهارانه پروردگارت بسیار کوبنده و سخت است («إِنَّ بَطْشَ رَبِّكَ لَشَدِيدٌ»)؛ اوست که آفرینش را آغاز می‌کند و هموست که آن را بازمی‌گرداند؛ و او آمرزنده و دوست‌دارِ بندگان است («وَهُوَ الْغَفُورُ الْوَدُودُ»)، صاحب عرشِ مجید و فروماندگی‌ناپذیر، و هر چه اراده کند بی‌درنگ به جای می‌آورد («فَعَّالٌ لِّمَا يُرِيدُ»).

آیا خبرِ سپاهیانِ متجاوز به تو رسیده است؟! سپاهیانِ فرعون و قوم ثمود؛ با این همه، کفرپیشگان پیوسته در کمندِ انکار و تکذیب‌اند؛ در حالی که خداوند از هر سو بر آنان احاطه دارد و راهِ گریزی برایشان نیست («وَاللَّهُ مِن وَرَائِهِم مُّحِيطٌ»). آری! این کلام، سخنی سست یا گذرا نیست؛ بلکه قرآنی است ارجمند و بلندمرتبه («بَلْ هُوَ قُرْآنٌ مَّجِيدٌ»)، که در لوحی پاس‌داشته و محفوظ نگاشته شده است («فِي لَوْحٍ مَّحْفُوظٍ»).

آسمان شاهد است با برج‌های بلند،

و روزِ موعود، ایستاده بر آستانه زمان:

«وَشَاهِدٍ وَمَشْهُودٍ».

گودال‌ها دهان گشودند،

هیزم‌ها در خشمِ اربابان سوختند،

و جلادان بر لبه خندق‌ها به تماشا نشستند:

«إِذْ هُمْ عَلَيْهَا قُعُودٌ».

جرمِ پاکان چه بود در این خاکستر؟

نه تاراجی، نه فسادی؛

تنها ایمان به خدای عزیز و حمید:

«وَمَا نَقَمُوا مِنْهُمْ إِلَّا أَن يُؤْمِنُوا بِاللَّهِ الْعَزِيزِ الْحَمِيدِ».

اما تاریخ به اراده جلادان پایان نمی‌پذیرد؛

چشمِ شهیدان خاک نشد،

شهادتشان بر لوحِ عدل ثبت شد.

گیرایی و هیبتِ قهرِ حق در راه است:

«إِنَّ بَطْشَ رَبِّكَ لَشَدِيدٌ».

فرعون‌ها کجا رفتند با آن لشکرها؟

ثمود کجا خفت با آن کاخ‌های سنگی؟

حصارِ کبرشان شکسته شد،

زیرا خدا از پشتِ سر بر آنان احاطه داشت:

«وَاللَّهُ مِن وَرَائِهِم مُّحِيطٌ».

و حق، دست‌نایافتنی در لوحِ محفوظ ایستاده است.