خطبه ۲۸ نهج البلاغه(در بی‌وفایی دنیا و توجه به آخرت)
معرفة الدنيا
«أَمَّا بَعْدُ،»۱
پس از حمد حق،
«فَإِنَّ الدُّنْیَا أَدْبَرَتْ،»۲
دنیا پشت کرده
«وَ آذَنَتْ بِوَدَاع،»۳
خبر به وداع می دهد،
«وَ إِنَّ الْآخِرَةَ قَدْ أَقْبَلَتْ»۴
و آخرت روی نموده
«وَ أَشْرَفَتْ بِاطِّلاَعٍ.»۵
و سر برآورده است،
«أَلَا وَ إِنَّ الْیَوْمَ المِضْمَارَ،»۶
آگاه باشید که امروز روز تمرین،
«وَ غَداً السِّبَاقَ،»۷
و فردا زمان مسابقه است،
«وَ السَّبَقَةُ الْجَنَّةُ،»۸
مزدِ برنده بهشت،
«وَ الْغَایَةُ النَّارُ;»۹
فرجام بازنده آتش است
«أَفَلَا تَائِبٌ مِنْ خَطِیئَتِهِ قَبْلَ مَنِیَّتِهِ!»۱۰
آیا کسی نیست که قبل از رسیدن مرگش توبه کند؟
«أَلَا عَامِلٌ لِنَفْسِهِ قَبْلَ یَوْمِ بُؤْسِهِ!»۱۱
آیا کسی نیست که پیش از رسیدن روز سختی اش چاره اندیشد؟
«أَلَا وَ إِنَّكُمْ فِي أَیَّامِ أَمَل مِنْ وَرَائِهِ أَجَلٌ;»۱۲
هش دارید که شما در روزگار آرزو هستید که به دنبالش مرگ است.
«فَمَنْ عَمِلَ فِي أَیَّامِ أَمَلِهِ قَبْلَ حُضُورِ أَجَلِهِ فَقَدْ نَفَعَهُ عَمَلُهُ،»۱۳
کسی که در ایام آرزو قبل از آنکه مرگش فرا رسد عمل کند عملش سودمند است،
«وَ لَمْ یَضْرُرْهُ أَجَلُهُ.»۱۴
و مرگش به او زیان نرساند،
«وَ مَنْ قَصَّرَ فِي أَیَّامِ أَمَلِهِ قَبْلَ حُضُورِ أَجَلِهِ،»۱۵
و آن که در روزگار آرزویش پیش از رسیدن مرگش تقصیر کند
«فَقَدْ خَسِرَ عَمَلَهُ،»۱۶
محصول کارش خسارت است.
«وَ ضَرَّهُ أَجَلُهُ.»۱۷
و مرگش برای او زیان دارد.
«أَلَا فَاعْمَلُوا فِي الرَّغْبَةِ كَمَا تَعْمَلُونَ فِي الرَّهْبَةِ.»۱۸
آگاه باشیدکه به وقت خوشی چنان عمل کنید که وقت ترس عمل می کنید.
«أَلَا وَ إِنِّي لَمْ أَرَ کَالْجَنَّةِ نَامَ طَالِبُهَا،»۱۹
بدانید که مانند بهشت که خواهانش خواب باشد ندیدم،
«لَا کَالنَّارِ نَامَ هَارِبُهَا،»۲۰
و همچون عذاب که گریزانِ از آن در غفلت باشد سراغ ندارم.
«أَلَا وَ إِنَّهُ مَنْ لَا یَنْفَعُهُ الْحَقُّ یَضُرُّهُ الْبَاطِلُ،»۲۱
هشیار باشید کسی که حق سودش ندهد باطل او را ضرر زند،
«وَ مَنْ لَا یَسْتَقِمُ
[۱]
بِهِ الْهُدی،»۲۲
و آن را که هدایت مستقیم ننماید
«یَجُرُّ بِهِ الضَّلاَلُ إِلَى الرَّدَی.»۲۳
گمراهی او را به هلاکت کشاند.
«أَلاَ وَ إِنَّكُمْ قَدْ أُمِرْتُمْ بِالظَّعْنِ،»۲۴
بدانید شما به کوچ از دنیا امر شده،
«وَ دُلِلْتُمْ عَلَى الزَّادِ;»۲۵
و بر تهیه توشه دلالت شده اید.
«وَ إِنَّ أَخْوَفَ مَا أَخَافُ عَلَيْكُمُ اثْنَتَانِ:»۲۶
ترسناکترین چیزی که از آن بر شما می ترسم
«اتِّبَاعُ الْهَوَی، وَ طُولُ الْأَمَلِ،»۲۷
پیروی هوا و آرزوی دراز است.
«فَتَزَوَّدُوا فِي الدُّنْیَا مِنَ الدُّنْیَا»۲۸
پس در این دنیا از دنیا توشـه ای برگیرید
«مَا تَحُوزُونَ
[۲]
بِهِ أَنْفُسَکُمْ غَداً.»۲۹
که در آخـرت خود را از عـذاب محافظت کنیـد.