نامه ۱۴ نهج البلاغه؛ نامه به لشگر خود پيش از ديدار با دشمن در صفّين
وَ مِنْ وَصِية لَهُ (عَلَيْهِ‌السَّلامُ)
از وصیت های آن حضرت است
لِعَسْكَرِهِ قَبْلَ لِقاءِ الْعَدُوِّ بِصِفّين
به لشگرش، پیش از دیدار با دشمن در صفّین
الاخلاق الانسانية في الحرب
«لاَ تُقَاتِلُوهُمْ حَتَّى یَبْدَؤُوکُمْ،»۱
دست به جنگ نزنید تا آنان شروع کنند،
«فَإِنَّكُمْ بِحَمْدِ اللهِ عَلَى حُجَّة،»۲
زیرا به حمد خدا حجّت با شماست،
«وَ تَرْکُکُمْ إِيَّاهُمْ حَتَّى یَبْدَؤُوکُمْ حُجَّةٌ أُخْرَی لَكُمْ عَلَيْهِمْ.»۳
و جنگ نکردن از سوی شما تا شروع جنگ از جانب آنان حجّت دیگری از شما بر آنهاست.
«فَإِذَا کَانَتِ الْهَزِیمَةُ بِإِذْنِ اللهِ»۴
دشمن چون به اذن حق پای به هزیمت نهاد
«فَلاَ تَقْتُلُوا مُدْبِراً،»۵
فراری را به قتل نرسانید،
«وَ لاَ تُصِیبُوا مُعْوِراً،»۶
و ناتوان را آسیب نزنید،
«وَ لاَ تُجْهِزُوا عَلَى جَرِیح.»۷
و زخمی را نکشید.
«وَ لاَ تَهِیجُوا النِّسَاءَ بِأَذًی،»۸
و زنان را با آزردن به هیجان نیاورید
«وَ إِنْ شَتَمْنَ أَعْرَاضَکُمْ،»۹
گرچه متعرض آبروی شما شوند،
«وَ سَبَبْنَ أُمَرَاءَکُمْ،»۱۰
یا به بزرگانتان ناسزا گویند،
«فَإِنَّهُنَّ ضَعِیفَاتُ الْقُوَى وَ الاَْنْفُسِ وَ الْعُقُولِ;»۱۱
زیرا توان و جان و عقلشان ضعیف است.
«إِنْ كُنَّا لَنُؤْمَرُ بِالْکَفِّ عَنْهُنَّ وَ إِنَّهُنَّ لَمُشْرِکَاتٌ;»۱۲
زمانی که در شرک بودند مأموریت داشتیم از آنان دست بداریم.
«وَ إِنْ کَانَ الرَّجُلُ لَیَتَنَاوَلُ الْمَرْأَةَ فِي الْجَاهِلِیَّةِ بِالْفَهْرِ أَوِ الْهِرَاوَةِ»۱۳
و اگر در روزگار جاهلیّت مردی زنی را با سنگ یا چماق می زد،
«فَیُعَیَّرُ بِهَا وَ عَقِبُهُ مِنْ بَعْدِهِ.»۱۴
او و فرزندانش را به این عمل سرزنش می کردند.