پس از پرداختن به وظایف حاکم در قبال اقشار مختلف جامعه، امام علی (ع) در بخش سوم عهدنامه، به بیان اصول کلی و عمومی حکمرانی و مدیریتی می‌پردازند که لازمه یک حکومت عادل و موفق است:

الف. اهمیت مشورت و پرهیز از خودکامگی

  • اهمیت مشورت با اهل فضل: تأکید بر لزوم مشورت با دانایان، حکیمان و نیکوکاران در امور حکومتی. این افراد باید دارای ویژگی‌هایی مانند شجاعت در بیان حق، عدم چاپلوسی و بی‌باکی در نصیحت باشند.

  • پرهیز از مشاوران نالایق: هشدار جدی در مورد پرهیز از مشورت با افراد بخیل، ترسو و حریص؛ چرا که بخل، انسان را از عدالت بازمی‌دارد، ترس، قدرت تصمیم‌گیری را می‌گیرد و حرص، به ستمگری می‌کشاند.

  • دوری از خودرأیی: منع حاکم از تصمیم‌گیری خودسرانه و بدون مشورت، حتی اگر مطمئن باشد که رأی او صواب است.

ب. مدیریت منابع و بیت‌المال

  • حفظ و صیانت از بیت‌المال: تأکید بر اهمیت حفظ اموال عمومی و پرهیز از هرگونه اسراف، تبذیر یا سوءاستفاده شخصی.

  • اقتصاد متوازن: لزوم ایجاد یک اقتصاد سالم و متوازن که نه به ضرر مردم باشد و نه باعث حیف و میل بیت‌المال شود.

ج. عدالت کیفری و پرهیز از خونریزی ناحق

  • پرهیز از قتل نفس ناحق: هشدار شدید درباره عواقب وحشتناک خونریزی بی‌گناهان، که یکی از بزرگترین گناهان و عوامل سقوط حکومت‌هاست.

  • عفو و گذشت: توصیه به عفو و گذشت از خطاها در موارد مقتضی، مگر در حدود الهی، با تأکید بر اینکه حاکم خود نیز در برابر خدا خطاپوش و رحیم است.

د. اخلاق فردی و اجتماعی حاکم

  • پرهیز از عجب و خودپسندی: هشدار درباره آفت غرور، خودبینی و تکبر در مقام قدرت.

  • پرهیز از فخر فروشی: منع حاکم از برتری‌جویی و فخر فروشی بر مردم، که موجب تنفر و دوری آنان می‌شود.

  • حضور در میان مردم: توصیه به حضور حاکم در میان توده‌های مردم و شنیدن مستقیم مشکلات و شکایات آن‌ها.

  • رعایت اوقات کار و استراحت: اهمیت برنامه‌ریزی صحیح برای ساعات کار، عبادت و استراحت، و اختصاص زمانی برای دیدار با خواص و عموم.

  • وفای به عهد و پیمان‌ها: تأکید بر پایبندی کامل به عهد و پیمان‌ها، چه با دشمنان و چه با دوستان، حتی در سخت‌ترین شرایط. این اصل از مهم‌ترین اصول دیپلماسی و روابط بین‌الملل است.

هـ. مقابله با فساد و انحراف

  • جدیت در برخورد با فساد: لزوم برخورد قاطع و بدون مماشات با هرگونه انحراف، فساد یا سوءاستفاده از قدرت.

  • عدم تسلیم در برابر خطا: پرهیز از پذیرش عذر و بهانه برای خطاکاران.

این بخش از عهدنامه، نشان‌دهنده ابعاد گسترده نگاه امام (ع) به حکومت است که شامل اخلاق شخصی حاکم، روابط عمومی، مدیریت منابع و نحوه برخورد با فساد می‌شود.